فصل بيستم : محاصره اقتصادی
برای کوبیدن اقلیتهای یک اجتماع ، وسیله آسان ، و طریق بی درد سر ؛ همان مبارزه منفی است که شالوده آنرا اصل اتفاق و اتحاد تشکیل می دهد .
مبارزه مثبت به وسائل گوناگونی نیاز دارد ، زیرا باید گروهی رزمنده دست به سلاح روز بزنند ، و با دادن تلفات جانی و مالی ، و هموار ساختن صدها پستی و بلندی بسوی مقصد پیش روند ، ناگفته پیداست که این نوع مبارزه با صدها رنج و بلا ؛ هم آغوش است زمامداران خردمند پس از اتخاذ تدابیر لازم و آمادگی کامل ، دست به چنین مبارزه ای می زنند و تا کارد به استخوان نرسد ، چاره منحصر به جنگ نگردد چنین برنامه ای را اجراء نمی کنند .
ولی مبارزه منفی در گرو این گونه مطالب نیست ، فقط یک عامل نیاز دارد و آن اتفاق و اتحاد اکثریت است .
یعنی گروهی که هدف و ایده دارند از صمیم دل ، با هم ، هم پیمان و هم قسم متفق و متحد می شوند ؛ که همه گونه روابط خود را با اقلیت مخالف قطع کنند ، و خرید و فروش با آنها تحریم نمایند ارتباط زناشوئی موقوف شود ، و در کارهای اجتماعی آنها را دخالت ندهند و در امور شخصی با آنان همکاری ننمایند ، در چنین هنگام زمین با آن پهناوری برای آنان بسان یک زندان کوچک و تنگی می گردد که هر آنی فشار آن ، آنها را به نابودی تهدید می نماید .
اقلیت مخالف در چنین گیر و دار ، گاهی تسلیم می شوند و از نیمه راه بر گشته و فرمانبردار اراده اکثریت می گردند ؛ ولی یک چنین اقلیت باید گروهی باشند که مخالف آنها روی هدف معنوی نبوده و مبارزه آنها جنبه ی اصولی و عقیده ای نداشته است مثلاً به منظور بدست آوردن ثروت ، پستهای حساس و مقامات رسمی ، مخالف می کردند ، چنین گروه هنگامی که احساس خطر کنند ، و با رنج و درد زندان محاصره روبرو گردند چون محرک روحانی و ایمانی ندارند ، و فقط محرک آنها امر مادی است ، از این لحاظ ، لذت زود گذر موقت را بر لذت بیشتر احتمالی ، ترجیح داده و تسلیم خواست اکثریت می گردند .
ولی دسته ایکه شالوده مخالفت آنانرا ، ایمان به هدف تشکیل می دهد ، هرگز با این بادها نمی لرزند ؛ فشار محاصره ریشه ایمان آنها را محکمتر می سازد ضربات دشمن را با سپر صبر و استقامت پاس می دهند .
صفحات تاریخ بشریت ، گواهی می دهد که نیرومندترین عامل برای استقامت ، پایداری اقلیتها در برابر اراده اکثریت ، همان نیروی ایمان و اعتقاد است که گاهی با ریختن آخرین قطره خون ، نقش پایداری را ایفاء می کنند ، و ما برای این گفتار صدها گواه و شاهد در اختیار داریم .

< قبلی		بعدی >