مقدمات
گذشت که يکي از مذاهبي که در ايران فعاليت پنهاني داشت، مذهب اسماعيليه بود که از آن با نام باطنيه و قرامطه ياد مي‏شود.قرمطي‏گري گرايش خاصي از آن است که بيش‏تر در حاشيه جنوبي خليج فارس، فعال بود.
اسماعيليان به امامت اسماعيل فرزند امام جعفر صادق عليه السلام اعتقاد داشته و پس از او به اماماني که از نسل وي بودند، معتقد شدند.پس از يک دوره تلاش‏هاي پنهاني ـ امامان مستور ـ امامان اسماعيلي از شمال افريقا ظاهر شده و بعد از تصرف مصر در اواسط قرن چهارم، مرکز خلافت خود را به قاهره منتقل کردند.
فعاليت اسماعيليان از اصفهان تا ري و خراسان ادامه داشت.هر منطقه، داعي ويژه‏اي داشت و رهبري همه داعيان به دست داعي برجسته‏اي بود که از دربار فاطميان مصر دستور مي‏گرفت .افزون بر اين، آنها به کارهاي علمي نيز مي‏پرداختند و کتاب‏هايي از آنها بر جاي مانده است.
اهميت آنها در دوره سلجوقي رو به فزوني گذاشت.در اين زمان، فعاليت دولت فاطمي مصر براي گسترش مرام اسماعيلي بسيار زياد شده بود.آنها چهره‏هاي فرهنگي برجسته‏اي را به مصر مي‏بردند و پس از تربيت‏شان، آنان را به نقاط مختلف گسيل مي‏کردند.
چهره‏هاي فرهنگي اسماعيليه، دست به تأليف کتاب‏ها و رساله‏هاي مختلف زده و افزون بر آن، با مناظره و بحث با ديگران، بر شمار هواداران خود مي‏افزودند.در اينجا براي نمونه اشاره‏اي به ناصر خسرو، شاعر نامدار فارسي زبان که يکي ازدلباختگان تفکر اسماعيلي بود مي‏پردازيم و پس از آن، بحث از فعاليت سياسي اسماعيليان را پي مي‏گيريم.

< قبلی		بعدی >