مؤسس اين دولت، علاء الدوله محمد معروف به ابن کاکويه است.کاکويه، کلمه‏ اي فارسي و به معناي دائي است زيرا پدر علاء الدوله، دايي مجد الدوله بويهي (و در روايتي دائي مادر مجد الدوله) بود.نام پدر علاء الدوله بر روي مسکوکات، «دشمنزار» ثبت شده است ولي مورخين آن را «دشمن زيار» ضبط کرده‏اند و محتملا، دشمنزار و کاکويه به يک شخص يعني همان پدر علاء الدوله اطلاق مي‏شده است.
علاء الدوله يکي از پسرانش به نام ابو منصور فرامرز را به جانشيني خود برگزيد و پسر دومش به نام گرشاسب را به حکومت همدان و نهاوند و توابع آن برگماشت و سپس از طرف فولادستون بويهي به حکومت اهواز منصوب شد.او در سال 443 ه (1051 م) درگذشت.پسر سوم علاء الدوله به نام ابو الحرب نيز حکومت نطنز از توابع اصفهان را داشت.
حکومت اين خاندان در اصفهان و همدان و يزد و نهاوند و تمام مناطق کردستان مدت چهل و پنجسال به طول انجاميد تا آنکه در سال 443 هجري در جنگي با طغرل سلجوقي منقرض شدند.
امير علي بن ابو منصور، مدتي پس از پدرش در يزد حکومت راند و در سال 469 ه (1076 م) با ارسلان خاتون دختر داوربيک برادر طغرل سلجوقي ازدواج کرد.ارسلان خاتون قبل از آن، همسر القائم بامر الله خليفه‏ ي عباسي بود.
غفاري نقل مي‏کند که 75: «از بانوي مزبور دو دختر متولد شد، و ابو علي سينا متوفاي سال 428 هجري در خدمت علاء الدوله مي‏زيست.» در کتب تاريخ منجم باشي و غفاري، سلسله‏اي متشکل از نه امير به نام «دولت اتابکان» بعنوان يکي از شعب دولت بني کاکويه ذکر شده است.اولين حاکم اين خاندان به نام سابق بن وردان در سال 590 ه (1193 م) وفات يافت و آخرين آنها به نام يوسف شاه در سال 695 ه (1295 م) درگذشت.
بني کاکويه
398 هجري قمري علاء الدوله ابو جعفر محمد
434 ـ 443 ظهير الدين ابو منصور فرامرز
(سپس سلاجقه قدرت را به دست گرفتند) کاکويه
دشمنزار/دخترش (همسر فخر الدوله از آل بويه)
شمس الدوله (412) /مجد الدوله بن بويه (متوفاي 420)
علاء الدوله ابو جعفر محمد (متوفاي 443)
شهير الدين ابو منصور فرامرز/ [3] گرشاسب/ابو الحرب
[4] امير علي
[5] گرشاسب دوم
کتاب: تاريخ دولتهاي اسلامي و خاندان حکومتگر ج 1 ص 246
نويسنده: استانلي لين‏پل