گروههاي معارض در سيستان
ديار سيستان به دليل محدوديت در آب و آبادي ، و مهم ‏تر از آن، جدائيش از بخش ‏هاي شمالي غربي خود ـ به دليل کويرهاي بزرگ ـ نقش فعالي در تاريخ ايران نداشت ، گر چه دروازه هند بود و از اين جهت ، اهميت آن ، از همان سال هاي آغازين فتح ايران ، حتي براي اعراب از راه رسيده هم آشکار بود.
نخستين بار ، يعقوب روي‏گر ، نام اين سرزمين  را در تمامي ايران پر آوازه کرد ، آن چنان آوازه ‏اي که خلافت بغداد نيز براي مدتي از شنيدن نام آن بر خود مي ‏لرزيد.
سيستان که شهرهاي اصلي آن زرنج و بست بود ، ـ و اکنون هر دو شهر خارج از ايران قرار دارد ـ در اختيار طاهريان بود . افزون بر طاهريان که قدرت سياسي حاکم آنجا بوده و اعراب آن ناحيه، پشتيبان آنها بودند، نيروي دوم آن منطقه خوارج بودند . آنها از سالها پيش، در سيستان نفوذ داشته و هر از چندي بر آن غلبه کرده شهرهاي خراسان را نيز تهديد مي ‏کردند. در دهه سوم ـ چهارم قرن سوم هجري ، نيروي سومي در اين منطقه ظاهر شد . اين گروه عياران سيستان بودند که نه با طاهريان و نه با خوارج موافقتي نداشتند.
اين زمان مردم سيستان مسلمان شده بودند . بخشي عرب و بخشي نيز مردم بومي بودند . حکومت  طاهري و خوارج به نوعي حالت خارجي و عربي داشتند . نوشته‏اند که بيش ‏ترين ياران حمزة بن عبد الله خارجي عرب بوده‏اند . در برابر اين دو حرکت ، جريان عياران به وجود آمد که گر چه شکل‏ گيري آنها نيز تقليدي از مراکز ديگر همچون بغداد بود، اما به نوعي انتخاب مردم سيستان بود . زندگي ‏عياري آميخته‏اي از جوانمردي از يک سو  و هرج و مرج از سوي ديگر بود . به وقت غارت ، غارتگري و به وقت آرامش ، رسيدگي به ضعيفان و محرومان ! در مواقع بحراني ، عياران سياسي مي ‏شدند و بنا به منافعشان از احزاب سياسي موجود حمايت مي ‏کردند.
بدين ترتيب گروه عياران در اوضاع نابسامان سيستان که که جنگ حکومت با خوارج و ساير شورشيان ، تقريبا در آن دايمي شده بود ، رشد فراواني يافتند . يافت شدن يک فرمانده نيرومند و عاقل مانند يعقوب ، سبب شد تا در ادامه جنبش عياري ، دولتي به وجود آيد و مدتي دوام آورد.

< قبلی		بعدی >