سؤال: شیخیه کریمخانیه چه فرقه ای می باشند؟
جواب: گرچه پس از در گذشت‏ "شیخ احمد احسایی"، پیروان او گرد "سید کاظم رشتی" حلقه زدند و جانشینی وی را پذیرفتند، ولی پس از وفات "سید کاظم"، بر سر جانشینی وی اختلافات چندی میان پیروان او به وجود آمد، که منجر به وجود آمدن فرقه های مختلفی از "شیخیه" شد، که از جمله ی مهمترین آنها، فرقه "شیخیه کریمخانیه" است.
پس از مرگ "سید کاظم رشتی"، مدت کمی بر سر جانشینی او اختلاف بود. دراین میان، یکی از شاگردان وی به نام "محمد کریم خان کرمانی‏" (1225- 1288 ق)، با توجه به موقعیت ویژه‏ای که داشت، مدعی رهبری این فرقه شد و برخی نیز دور او جمع شدند. از ویژگی‏های برجسته ی او در میان شاگردان "سید کاظم"، یکی نزدیکی او به استادش، و دیگری نزدیکی به دربار قاجار بوده است؛ زیرا پدر او، "حاج ابراهیم خان"، مشهور به "ظهیرالدوله"، پسر عمو و داماد فتحعلی شاه، و حاکم خراسان و کرمان بوده است. وی، از دوستداران "شیخ احمد احسایی" بود و در ترغیب شاه برای ملاقات با "شیخ احمد"، نقش مهمی داشته است. از این رو "محمد کریم خان"، با عنایت‏به این موقعیت ویژه، توانست‏برای این فرقه جایگاه محکم‏تری فراهم کند و به تبلیغ آن بپردازد.
طرفداران "محمد کریم خان" به "شیخیه‏ی کرمانیه‏" معروف‏اند و به فرقه‏ی "کریمخانیه‏" نیز خوانده می‏شوند. مرکز شیخیه، در زمان "محمد کریم خان"، کرمان بود؛ اما وی، مبلغانی را برای ترویج مرام "شیخیه" به شهرهای مختلف فرستاد.
هرچند وی، پسر خود، "حاج محمد خان" (1263- 1324 ق) را به جانشینی نصب کرد، اما بر سر جانشینی وی، پس از مرگ‏اش در سال 1288 ه. ق، از دو جهت اختلاف روی داد:
اولاً، میان پسرانش، "حاج رحیم خان" و "حاج زین العابدین" خان و "حاج محمد خان"، بر سر جانشینی پدر اختلاف افتاد، و علاوه بر "محمد خان"، "رحیم خان" هم مدعی نیابت پدر بود و طرفدارانی هم پیدا کرد.
ثانیاً، درمیان پیروانش که شاید از موروثی شدن رهبری فرقه، ناخرسند بودند، اختلاف شد.
از این رو، انشعابات دیگری پس از مرگ "حاج محمد کریم خان"، در فرقه ی "شیخیه" رخ داد. فرقه‏ی "باقریه‏" از جمله ی آن‏ها است.
اکثریت‏ "شیخیه ی کرمانیه"، پس از مرگ "محمد خان"، برادرش "زین العابدین خان" (1260- 1376 ق) را به رهبری خویش برگزیدند. پس از او، "ابوالقاسم خان"، و سپس "عبدالرضا خان" به ریاست‏ "شیخیه ی کرمانیه" برگزیده شدند. "عبدالرضا خان"، در سال 1358 ش ترور شد.[1]

---

[1]. فرهنگ فرق اسلامی، دکتر محمد جواد مشکور، ص 266- 268.