ارتباط ولايت با حب و بغض
اساسِ 'هَل الدّينُ إلاّ الحُبّ وَ الْبُغض' [ بحارالأنوار: ج 67 ص 52، ج 68 ص 63، ج 69 ص 241. ] از مهمترين اركان اعتقادى ما است. ولايت اهل بيت عليهم السلام كه به معناى صاحب اختيار بودن آنان و اطاعت كامل مردم از ايشان است، لازمه اش محبت داشتن نسبت به آنان و بغض و كينه نسبت به دشمنان ايشان است. در اين باره سه جنبه در خطبه ى غدير بيان شده است:
الف: اهميت حب و بغض اهل بيت عليهم السلام نزد خداوند، كه سه نكته در اين باره فرموده اند:
1. هر كس على عليه السلام را دوست بدارد خدا او را دوست مى دارد، و هر كس على عليه السلام را دشمن بدارد خدا او را دشمن مى دارد. در واقع مسئله ى حب و بغض ايشان به حب وبغض نسبت به خود خداوند برمى گردد.
2. دشمن اهل بيت عليهم السلام مورد ذم و لعن خداوند است، و دوست ايشان مورد مدح خداوند است، و خدا او را دوست دارد.
3. خداوند در يك وحى و خطاب خاص فرموده است: 'هركس با على دشمنى كند و ولايت او را نپذيرد لعنت و غضبم بر او باد'.
ب: حب اهل بيت عليهم السلام ضابطه و ترازوى سنجش اعمال است، كه در اين باره فرموده است: 'پس هر يك از شما، طبق آنچه در قلبش از حب و بغض نسبت به على مى يابد عمل كند'، يعنى هر كس قبل از عمل، بايد ببيند چه اندازه محبت يا بغض نسبت به اميرالمؤمنين عليه السلام دارد و طبق آن عمل كند. از اين مطلب سه موضوع استفاده مى شود:
1. آنان كه حب اهل بيت عليهم السلام را دارند قدرِ اين نعمت را بدانند، و به اقتضاى داشتن اين نعمت در اعمال حسنه كوشا باشند.
2. محبّان و شيعيان در راهِ محبت اهل بيت عليهم السلام بيشتر كار كنند و عيار محبت خويش را بالا ببرند، و در راه ايشان و احياى امرشان فداكارى نمايند.
3. دشمنانِ اهل بيت عليهم السلام بدانند كه تا ريشه و پايه را كه همان محبت ايشان است درست نكرده اند بيهوده خود را به اعمالى مشغول داشته اند كه نزد خداوند بدون محبت آنان ارزشى ندارد. پس بهتر است اگر در فكر خودسازى و حركت در راه خدا هستند، اصلاح خود را از اين مرحله شروع كنند. پيامبر صلى اللَّه عليه و آله در حديثى مى فرمايد: 'اِنَّما يَكْتَفى أحَدكُم بِما يَجِدُ لِعَليٍّ في قَلْبِه': 'هر يك از شما فقط به آنچه نسبت به على در قلب خود مى يابد اكتفا مى كند'. [ بحارالانوار: ج 8 قديم ص 345. ]
ج: حب اهل بيت عليهم السلام درّ گرانمايه اى است كه به هر كس نمى دهند. اگر كسى آن را پذيرفت نشانه ى سعادت و تقواى اوست، و اگر كسى نپذيرفت نشانگرِ شقاوت اوست، و سزاوار نيست انسانهاى شقى به اين گوهر ناب دست يابند.
شيعيان و محبّان اهل بيت
براى آنكه شيعه و محب اهل بيت عليهم السلام بداند در كدام مكتب او را پذيرفته اند و مناط و ضابطه ى ولايت و محبت را حفظ كند، و نيز منزلت و درجه ى او نزد پروردگار در دنيا و در قيامت و روز نتيجه گيرى روشن شود، پيامبر صلى اللَّه عليه و آله در اين زمينه پايه هايى را در خطبه ى غدير بيان فرموده اند:
الف: مقام و منزلت شيعيان و محبّان ائمه عليهم السلام نزد خداوند:
1. آنان مورد مدح خداوند بوده و حزب اللَّه اند و خداوند ايشان را يارى مى كند.
2. آنان مورد رحمت پروردگارند و آمرزيده مى شوند.
3. از آنجا كه محبت حاكى از ايمان واقعى است آنان صاحبان ايمان خالص و متقيان اند و ايمان در قلبشان نوشته شده است. از خداوند بالغيب مى ترسند و هدايت يافته اند و از گمراهى در امانند.
ب: مقام و درجه ى شيعيان و محبّان اهل بيت عليهم السلام در روز قيامت:
1. آنان به دست آورنده ى فوز و رستگارى بزرگ اند و مستحق اجر كبيرند.
2. در روز هولناك قيامت بر ايشان ترسى نيست و محزون نمى گردند.
3. بهشت جزاى نهايى ايشان است. با سلامتى و امن وارد آن مى شوند و بدون حساب در آن روزى داده مى شوند. ملائكه به پيشواز و مشايعت ايشان مى آيند و به آنان سلام مى كنند، و بشارت ابديت در بهشت را به ايشان مى دهند.
ج: جوانبى را كه شيعيان و محبّان اهل بيت عليهم السلام بايد در سايه ى ادعاى ولايت ضرورتاً مراعات كنند:
1. در عقيده ى خود شك و شبهه اى راه ندهند.
2. با دشمنان خدا و رسول و اهل بيت عليهم السلام رشته ى دوستى نداشته باشند اگر چه پدرانشان يا فرزندانشان يا برادرانشان و يا فاميلشان باشند. 3. بر ايمان پاكيزه ى خود، لباسِ ظلم و اعمال ناشايست نپوشانند.
دشمنان و مبغضان اهل بيت
از آنجا كه اهل بيت عليهم السلام عصاره ى خلقت اند و خداوند تعالى ساير مخلوقات را به بركت ايشان و در سايه ى وجودشان آفريده است، لذا به همان اندازه كه محبت و ولايت آنان نزد پروردگار ارزش و اهميت دارد بغض و عداوت با اين والاترين مخلوقاتِ خداوند نيز نزد او گناهى نابخشودنى است و بى ارزش كننده ى همه ى خوبيهاست.
مسلمين در مقابل اهل بيت عليهم السلام هميشه بر سر دو راهى قرار دارند: يا حب و يا بغض، و راه سومى برايشان وجود ندارد. نداشتن محبت ايشان- در صورت شناخت آنان- جرم است و كسى نمى تواند در اين باره بى تفاوت باشد.
پيداست همانطور كه محبت اهل بيت عليهم السلام درجات دارد، بغض و عداوت با ايشان هم در دشمنانشان يكسان نيست و شدت و ضعف آن و نوع دشمنى هايشان متفاوت است.
پيامبر صلى اللَّه عليه و آله در خطبه ى غدير، هم محك و معيارهاى دشمنى با اهل بيت عليهم السلام را- به عنوان اتمام حجت- براى مردم مشخص كرده اند، و هم جزاى دشمنى و مخالفت با ايشان را بيان فرموده اند كه ذيلاً ذكر مى كنيم:
الف: انواع دشمنى با اهل بيت عليهم السلام:
1. انكار حق ايشان و قبول نكردن ولايتشان.
2. شك در باره ى ايشان و مقاماتى كه خدا به آنان عطا كرده است.
3. قبول نكردن ايشان به عنوان امام خود، و اقتدا نكردن به آنان.
4. رد كلام ايشان و موافق نبودن با آن و مخالفتِ اوامر ايشان
5. بغض قلبى و عداوت ظاهرى با آنان.
6. خذلان و خوار كردن ايشان و امتناع از نصرتشان.
7. نداشتن محبت ايشان.
8. حسد بردن به آنان.
ب: دشمنان اهل بيت عليهم السلام در پيشگاه الهى:
1. ملعون و مغضوب و شقى هستند.
2. سفهاء و گمراهان و برادران شياطين و تكذيب كنندگان اند.
3. خداوند ايشان را مذمت نموده و خوار مى نمايد، و آنان را دشمن مى دارد و نمى آمرزد و بخاطر تكذيبشان آنان را هلاك مى فرمايد.
ج: جزاى دشمنان اهل بيت عليهم السلام در روز قيامت:
1. اعمال آنان در دنيا و آخرت بى ارزش مى شود و سقوط مى كند.
2. در شعله هاى آتش فرو مى روند و صداى شعله كشيدن آتش جهنم را مى شنوند و زبانه هاى آن را مى بينند.
3. عذاب ايشان تخفيف نمى يابد.
4. عذاب شديدِ دائمى خواهند داشت و در آتش جهنم جاودانه خواهند بود.
معرفى امامان ضلالت و گمراهى
از آنجا كه شناخت دشمنان ولايت از راه شناختن رؤساى آنان براى يافتن راه هدايت بسيار مؤثر است، پيامبر صلى اللَّه عليه و آله مردم را به آينده اى آرام و بى خطر دلخوش ننموده است، بلكه خطرات و موانعى را كه بر سر راه مسلمين قرار خواهد گرفت به آنان گوشزد فرموده تا مبادا با صحنه هاى مزورانه اى مواجه شوند كه نتوانند حق را از باطل تشخيص دهند و فريبِ گمراهان را بخورند. حضرت سه پيش بينى اساسى در اين زمينه انجام داده اند:
1. به عموم مردم متذكر شدند كه از خود مطمئن نباشيد و از هواى نفس و فريب
شيطان در حذر باشيد، و بدانيد كه اگر من از دنيا رفتم يا كشته شدم اين احتمال وجود دارد كه نه تنها گمراه شويد بلكه عقبگرد كنيد و به جاهليت برگرديد.
2. به مسلمانان خبر دادند كه در مقابل امامان بر حقى كه از جانب خدا براى شما معرفى كردم، امامان و رؤسايى خواهند بود كه مردم را به جهنم و آتش دعوت مى كنند. پس مواظب برخورد با چنين رؤساى گمراهى باشيد.
همچنين خبر دادند كه امامتِ امامان بر حق را گروهى غصب مى كنند و به عنوان رياست طلبى و پادشاهى بر اَريكه ى آن مى نشينند، و سپس غاصبانه و ظالمانه و ناحق بودن آنان را براى مردم روشن كردند.
در نهايت براى آنكه سر رشته اى از اين امامانِ ضلالت در دست مردم باشد با كنايه فرمودند: 'آنان اصحاب صحيفه اند'، چرا كه بنيان و پايه ى تمام امامتهاى ضلالت و گمراهى 'صحيفه ى ملعونه'اى است كه در كعبه امضا شد. [ داستان 'صحيفه ى ملعونه' در قسمت دوم از بخش سوم ذكر شد. ]
3. درباره ى امامان ضلالت و غاصبان خلافت و امامت دو مطلب اساسى فرمودند و تكليف آنان را تعيين كردند:
الف: آنان را مورد لعنت قرار دادند و اعلام كردند كه من و پروردگار از ايشان بيزاريم.
ب: خبر دادند كه نه تنها امامان ضلالت، بلكه ياران و تابعان و مؤيدانِ ايشان در پائين ترين درجه ى جهنم خواهند بود.
ريشه ها ومبانى عقيدتى- عملىِ غدير در مسائل مرتبط با ولايت
پيرامون قرآن
در خطبه ى غدير، چهار جنبه ى اساسى درباره ى قرآن آمده است:
الف. منزلت قرآن:
1. قرآن يادگار و نشانه ى پيامبر صلى اللَّه عليه و آله در ميان مسلمين است.
2. قرآن ثقل اكبر "در 'انّى تاركٌ فيكم الثقلين'" است و از ثقل اصغر خبر مى دهد.
ب. مطالعه ى قرآن:
1. در قرآن تدبّر و دقت نماييد و آيات آن را بفهميد.
2. در محكمات قرآن نظر كنيد و متشابهات آن را ترك نماييد.
ج. تفسير قرآن:
1. مفسّر قرآن و بيان كننده ى باطن آن فقط اهل بيت عليهم السلام هستند.
2. اهل بيت عليهم السلام خليفه و جانشين پيامبر صلى اللَّه عليه و آله در تفسير قرآن و كسانى هستند كه به امضاى آن حضرت چنين حقى دارند.
د. رابطه ى قرآن با اهل بيت عليهم السلام:
1. قرآن با اهل بيت عليهم السلام موافق است و از ايشان جدا نمى شود.
2. هر يك از اين دو درباره ى ديگرى خبر مى دهد.
3. فضائل اميرالمؤمنين عليه السلام را خداوند در قرآن نازل كرده است.
4. قرآن مى گويد كه امامان از فرزندان پيامبر و على عليهماالسلام هستند

< قبلی		بعدی >