پس از تبيين كلماتِ اين جمله، صورت تركيبى آن را با توضيح ترجمه مى كنيم:
هر مسلمانى كه پيامبر صلى اللَّه عليه و آله را به عنوان صاحب اختيار خود قبول دارد، و در مورد فرمايشات و اوامر و افعال او اجازه ى هيچگونه شك و شبهه و اعتراض به خود
نمى دهد، بايد نسبت به على بن ابى طالب عليه السلام نيز همين اعتقاد را داشته باشد و سخنان و افعال او و آنچه از او مى بيند و مى شنود را حق بداند، و از آنجا كه هيچگونه جاى اعتراض و تشكيك درباره ى او وجود ندارد، لذا هر كس به هر عنوان با او مخالفت كند و يا رو در روى او بايستد باطل و مساوى با كفر است.
نكته اى مهم در تصريح به نام على
نام على بن ابى طالب عليه السلام به عنوان امام بلافصل بعد از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و اولين شخص در خط امامت به طور شاخص ذكر شده تا پس از تثبيت امامتِ او اين رشته ادامه يابد و يازده امام بعد هم يكى پس از ديگرى آن را به سر منزل قيامت برسانند.
در مواضع مختلف خطبه پس از ذكر نام اميرالمؤمنين عليه السلام بلافاصله به امامان پس از او اشاره شده، و نكته اش اين است كه خداوند به عنوان نائب خود، اين صاحب اختياران را تا روز قيامت- به طور متصل- براى مردم تعيين كرده است، و چنان حجتش را بر مردم تمام كرده كه به راحتى بتوان شاهراه مستقيم را از بيراهه تشخيص داد و براى كسى هم عذرى باقى نماند.
نكته مهم درباره كلمه مولى
طبيعى است كسى مى تواند صاحب اختيار مطلق مردم باشد كه نه تنها گناه نكند و شيطان و هواى نفس در او راه نداشته باشد، بلكه اشتباه هم نكند تا باعث هلاكت جمعيتى نشود.
خداوند كسانى را صاحب اختيار مردم قرار داده كه داراى عصمت مطلق اند و از هرگونه بدى و پليدى به هر معنى كه باشد پاك اند. گذشته از آن عِلمشان را به منبع بى پايان علم خود متصل كرده است تا جوابگوى انواع احتياجات مردم باشند.
تعيين و تخصيص چهارده معصوم عليهم السلام به عنوان صاحب اختيار مردم و كسانى كه امرشان بر هر موجودى نافذ است فقط بايد از جانب حق تعالى باشد، زيرا اوست كه به وجود آورنده ى مخلوقات است و بهترين ها را او خلق كرده و فقط اوست كه مى تواند سپردن اختيار تام مردم به دست كسى را ضمانت كند، و اين پيامبر صلى اللَّه عليه و آله است كه از جانب خداوند به عنوان پُشتوانه و ضامِن اين مقام درباره ى امامان عليهم السلام ايشان را به مردم معرفى كرده است.
پروردگارِ مهربان در نظامِ خلقت به اين هم اكتفا نكرده است، بلكه صاحبان اختيار مردم را كسانى قرار داده كه از نور خلق شده اند و آنان را در قالب انسان قرار داده است. معصومين عليهم السلام كسانى اند كه قبل از خلقتِ عالم خلق شده اند و همه ى جهان به بركت وجود آنان خلق شده است.
خداوند مردم را به چنين وجودهاى نورانى سپرده و خواسته است كه مردم او را از اين طريق عبادت كنند و هدايت را از ايشان بگيرند، و لذا از هر طريق ديگرى باشد در پيشگاه خداوند مردود است. اميرالمؤمنين عليه السلام در بيان واقعه ى غدير مى فرمايد:
'... وَ كانَتْ عَلى وِلايَتى وِلايَةُ اللَّهِ، وَ عَلى عَداوَتى عَداوَةُ اللَّهِ... فَكانَتْ وِلايَتى كَمالُ الدّينِ وَ رِضَى الرَّبِّ تَبارَكَ وَ تَعالى'. [ بحارالانوار: ج 50 ص 321. ]
'ولايت خداوند از طريق ولايت من شناخته مى شود و عداوت با خداوند نيز از راه عداوت با من شناخته مى شود... لذا ولايت من كمال دين و رضايت خداوند تبارك و تعالى خوانده شد'.
همچنين امام عسكرى عليه السلام در اين باره مى فرمايد: 'آنگاه كه خداوند با منصوب كردن اولياى خود بعد از پيامبرش بر شما منت گذاشت به پيامبر صلى اللَّه عليه و آله خطاب كرد: 'اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ اَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتى وَ رَضيتُ لَكُمُ الْاِسْلامَ ديناً'، و براى اوليائش حقوقى را بر شما واجب كرد و به شما دستور داد تا آن حقوق را نسبت به ايشان ادا كنيد تا آنچه نزد شما از همسران و اموال و خوراك داريد بر شما حلال شود و نمو و بركت و ثروت را به شما نشان دهد، و تا معلوم شود كه چه كسى از خداوند اطاعت مى كند.... [ بحارالانوار: ج 23 ص 99 ح 3. ]
انتخاب بهترين مولى
چقدر بايد مسلمانان، بلكه همه ى انسانها از پروردگار خود تشكر كنند كه اينچنين درهاى رحمت بيكران خويش را به سوى مردم گشوده است و انوار قدسيه ى چهارده معصوم پاك عليهم السلام را از آن عالم نورانى به صورت بشر آورده و به عنوان نمايندگان خود معرفى كرده است و با اين نعمت بزرگ منتى عظيم بر همه ى بشر گذارده است. خدا را سپاس كه به ما اجازه نداد خودمان صاحب اختيارى تعيين كنيم تا دچار هزاران اشتباه بشويم، و در انتخاب خود هم انسانهاى عادى را به عنوان مولاى ما تعيين نكرده، بلكه كسانى را منصوب فرموده كه بهترين هاى تمام عالم اند، چنان كه خود حضرت در متن خطبه مى فرمايد:
'پيامبرتان بهترين پيامبران، و وصىّ شما بهترين جانشين، و فرزندان او بهترين جانشينان اند'.
نتيجه گيرى از 'مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ...'
در اينجا بايد به دو جهت مهم در خطبه كه به عنوان نتيجه گيرى از جمله ى 'مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلاهُ...' تلقى مى شود اشاره كنيم:
الف: صراط مستقيم كه قرآن و احاديث بر آن تكيه دارند فقط راه امامان عليهم السلام است. در اين باره دو جمله ى جامع در خطبه فرموده است:
1. 'مَنَم صراط مستقيم خداوند كه به شما دستور پيروىِ آن را داده است و بعد از من على، و سپس فرزندانم از صلب او كه امامان هدايت كننده هستند'.
2. 'سوره ى حمد درباره ى امامان نازل شده است'، يعنى مسلمانان كه هر روز لااقل ده مرتبه مى گويند: 'اِهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ'، در واقع از خدا مى خواهند كه آنان را به راه ائمه عليهم السلام هدايت كند، و كسانى كه به اين راه هدايت مى شوند 'اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ' هستند، و آنان كه از اين راه منحرف مى شوند 'مَغْضُوبٌ عَلَيْهِمْ' و 'ضالّين' هستند.
ب: كامل شدن دين خداوند و بالاترين نعمت پروردگار كه با آمدن آن نعمتها كامل شد، ولايت ائمه عليهم السلام و صاحب اختيار شدن آنان بر مردم بود، و آن هنگام بود كه دين اسلام به عنوان يك دين كامل مورد قبول خداوند قرار گرفت. در اين باره دو جمله در خطبه ى غدير فرموده اند:
1. 'پروردگارا، هنگامى كه من ولايت على بن ابى طالب را براى مردم تبيين كردم اين آيه را نازل كردى كه 'الْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ...' 'امروز دين شما را كامل نمودم و نعمت خود را بر شما به آخرين درجه رساندم و اسلام را به عنوان دين شما پسنديدم'، و اين آيه را نازل كردى كه 'وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ ديناً...' 'هر كس جز اسلام دينى را بپذيرد هرگز از او قبول نخواهد شد و در آخرت از زيانكاران است'.
2. 'اى مردم، خداوند دينش را با امامت او "علي" كامل كرده است. پس هر كس به او و به امامان بعد از او كه جانشينان او تا روز قيامت هستند اقتدا نكند و آنان را امام خود قرار ندهد اعمالش بى ارزش مى شود، و در جهنم دائمى خواهد بود...'.

< قبلی		بعدی >