ترجمه هاى خطبه غدير
'خطبه ى غدير' به صورت ترجمه ى فارسى و اردو و تركى و انگليسى، و نيز به صورت شعر عربى و فارسى و اردو و تركى، به طور مكرر برگردانده شده و بسيارى از آنها بچاپ رسيده است. ذيلاً به مواردى از نثر و نظم خطبه اشاره مى نماييم:
ترجمه ى خطبه ى غدير به زبان فارسى اولين بار در قرن ششم هجرى توسط عالم بزرگ شيخ محمد بن حسين رازى در كتاب 'نزهة الكرام' انجام گرفته و عيناً در كتاب مزبور به چاپ رسيده است.
از ترجمه هاى فارسى خطبه به سه عنوان چاپى اشاره مى شود:
1. خطبه ى پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله در غدير خم، تأليف مرحوم استاد حسين عمادزاده اصفهانى. اين ترجمه به صور مختلف بچاپ رسيده كه گاهى با متن عربى و زيرنويس فارسى، و گاهى به صورت ترجمه ى فارسى جداگانه است. همچنين به صورت كتابى مفصل تحت عنوان 'پيامى بزرگ از بزرگِ پيامبران' منتشر شده است.
2. غديريه، تأليف ملا محمد جعفر بن محمد صالح قارى.
3. غدير پيوند ناگسستنى رسالت و امامت، تأليف مرحوم شيخ حسن سعيد تهرانى.
از ترجمه هاى اردوى خطبه به سه عنوان چاپى اشاره مى كنيم:
1. غدير خم اور خطبه ى غدير، تأليف علامه سيد ابن الحسن نجفى، كه در كراچى چاپ شده است.
2. حديث الغدير، تأليف علامه سيد سبط الحسن جايسى، كه در هند چاپ شده است.
3. حجة الغدير فى شرح حديث الغدير، كه در دهلى چاپ شده است.
ترجمه ى تركى آذرى خطبه ى غدير با عنوان 'غدير خطبه سى' از روى كتاب حاضر انجام شده است.
از ترجمه هاى انگليسى خطبه ى غدير به سه عنوان اشاره مى شود: 1. ?What happend in Qadir "واتْ هَپِنْدْ اينْ غدير"، كه از روى خطبه ى غدير در كتاب حاضر انجام شده است.
2. "The Last Two Khutbas Of The Last Prophet "PBUH "دِ لَسْتْ تُو خُوطْبازْ آوْ دِ لَسْتْ پِرافِتْ"، سيد فيض الحسن فيضى، كه در راولپندى پاكستان چاپ شده است.
3. The Last Sermon of Prophet Mohammad at Ghadir Khom "دِ لَسْتْ سِرْمُنْ آوْ پِرافِتْ محمد اَتْ غدير خم"، حسين بهانجى، كه در تانزانيا چاپ شده است.
نظم عربى 'حديث غدير' در كتاب شريف 'الغدير' تأليف علامه ى امينى جمع آورى شده است. طى يازده جلد اين كتاب، شعرهاى عربى 'غدير' به صورت جامعى تدوين گرديده است. همچنين كتاب 'شعراء الغدير' توسط مؤسسه ى الغدير بيروت در دو جلد تدوين شده است.
نظم فارسى خطبه ى غدير در كتابهاى 'سرود غدير' تأليف علامه سيداحمد اشكورى، 2 جلد، 'شعراى غدير از گذشته تا امروز'، تأليف دكتر شيخ محمدهادى امينى، 10 جلد، و 'غدير در شعر فارسى از كسائى مروزى تا شهريار تبريزى'، محمد صحتى سردرودى جمع آورى شده است.
خطابه ى غدير به صورت نظم فارسى توسط عده اى از شعراى فارسى زبان انجام گرفته كه چهار عنوان چاپى ذكر مى شود:
1. خطبة الغدير، اثر مرحوم صغير اصفهانى، كه با همكارى مرحوم عمادزاده انجام گرفته است.
2. خطبه ى غديريه ى، اثر ميرزا رفيع، كه در سال 1313 قمرى در هند چاپ شده است.
3. ترجمه ى "منظوم" خطبه ى غدير خم، اثر ميرزا عباس جبروتى قمى.
4. غدير خم، اثر مرتضى سرافراز، كه در سال 1348 شمسى منتشر شده است. اين چند عنوان كتاب به عنوان نمونه ذكر شد، و براى اطلاع بيشتر به دو كتاب 'الغدير فى التراث الاسلامى' و 'غدير در آئينه ى كتاب' رجوع شود
تنظيم ترجمه فارسى خطبه غدير
كليه ى ترجمه هاى خطبه، طبق روايت كتاب 'احتجاج' است، ولى ترجمه ى حاضر پس از مقابله و تنظيم متن عربى از نُه كتابى كه ذكر شد انجام گرفته است و حاوى اضافات و تغييراتى در عبارات است كه از نظر علم حديث و نيز در جنبه هاى عقيدتى شامل نكات قابل ملاحظه اى است.
اين ترجمه مطابق متن عربى- كه در بخش ششم مى آوريم- در يازده بخش تنظيم شده و در اول هر بخش عنوانى دارد.
در روش ترجمه سعى شده مفاهيم والايى كه 'خطبه ى غدير' در برگيرنده ى آن است، به طور روشن بيان شود، و در عين حال از ترجمه ى تحت اللفظى هم فاصله ى زيادى نگيرد. البته نظر به اهميت خطبه، فهم دقيق بعضى موارد آن احتياج به تفسير دارد كه در بخش هشتم اين كتاب تا حدى تبيين شده است.
آيات قرآنى موجود در متن خطبه، ابتدا به صورت عربى و سپس ترجمه ى آن آمده است.
جمله ى 'صلى اللَّه عليه و آله' و 'عليه السلام' در مواردى كه يقيناً در كلام حضرت نبوده ذكر نمى شود.
كلمه ى 'معاشر الناس' و 'ألا' كه در خطبه زياد بكار رفته است، چون معادل فارسى جالبى ندارد، اولى را به عنوان 'اى مردم' و دومى را به عنوان 'بدانيد كه' ترجمه كرديم.
موارد مهم خطبه با حروف سياه آورده شده، و موارد خارج از متن خطبه به صورت مشخص و با حروف مغاير ذكر مى گردد.
موارد اختلاف نسخه ها كه در پاورقى هاى متن عربى آمده، اگر متضمن مطلب مهمى باشد كه از متن استفاده نمى شود، و يا اختلاف عبارت در حدى باشد كه معناى جمله را عوض كند، در اين صورت آن را در پاورقى ترجمه ى فارسى مى آوريم، ولى اگر در حد اختلاف كلمات باشد و حامل معنايى جديد و مطلبى مهم نباشد از آوردن آن در پاورقى ترجمه خوددارى مى شود. رمزهاى 'الف' و 'ب' و... كه در پاورقى هاى متن عربى بكار رفته در اينجا نيز به كار مى رود، و چند مورد كه از دو كتاب 'الاقبال' و 'الصراط المستقيم' آورده شده بدون رمز است.
در مواردى كه عبارت احتياج به توضيح يا ذكر قطعه اى از تاريخ دارد در پاورقى ذكر خواهد شد.
اميد است با توجه به ارزشهايى كه براى مقابله ى نسخه ها ذكر شد، اهميت آماده سازى متن منقح خطبه ى غدير براى خوانندگان محترم روشن شده باشد و با توجه بيشترى به مطالعه ى آن بپردازند.

< قبلی		بعدی >