انديشه سياسي اسلام
ضرورت حکومت از دیدگاه امامان معصوم
امامان معصوم ع وجود حاکمی را که رهبری اجتماع را به عهده گیرد و جامعه را از هرج و مرج و اختلالهای مضر به حیات اجتماعی نجات دهد یک امر لازم و طبیعی می دانندو بر ضرورت حکومت در جامعه اگر چه حکومت ایده آل اسلامی هم نباشد تاکید کرده اند.حضرت علی ع می فرماید : و انه لا بد للناس من امیر بر او فاجر... ( نهج البلاغه خطبه ۴۰ ص ۱۲۵و۱۲۶) وجود حاکم و زمامدار برای مردم ضروری است چه حاکم نیکو کار و چه بد کار ...
سیره پیشوایان دین در تشکیل حکومت :
پیامبر گرامی ص پس از ابلاغ رسالت خویش به منظور اجرای قوانین و دستورات نجات بخش الهی حکومت تاسیس کرد و خود در راس حکومت زمام امور جامعه اسلامی را به دست گرفت . سپس اقدامات اساسی و حیاتی حکومتی را به اجرا گذاشت از جمله : به مناطق مختلف اسلامی حاکم اعزام و قضات را برای داوری نصب نمود سفرایی به نزد روسای قبایل و پادشاهان گسیل داشت و به جمع آوری مالیات و سر و سامان دادن به وضع اقتصادی پرداخت. ( ولایت فقیه حضرت امام خمینی ره ص۲۵)
بعد از اتمام دوران رسالت ختمی مرتبت ائمه معصومین ع نیز هر کدام به نوبه خود و شیوه متناسب با زمان خودشان بی وقفه برای ایجاد حکومت در جامعه تلاش کردند که بعنوان نمونه به دوران حکومت حضرت علی ع و امام مجتبی ع می توان اشاره کرد. البته بیشتر آنان به دلیل عدم آگاهی سیاسی مردم و نیز سلطه دشمنان موفق به تشکیل حکومت نشدند.
حاكميت ارزشهاى اسلامى
الذين ان مكناهم فى الارض اقاموا الصلوة و آتوا الزكوة و امرو ا بالمعروف و نهوا عن المنكر و لله عاقبة الامور (حج: 41)
مؤمنان كسانىاند كه هرگاه قدرتى در زمين كسب نمايند ، نماز را به پا مىدارند و زكات مىدهند و امر به معروف و نهى از منكر مىكنند و پايان امور براى خداست.
هر حركت اجتماعى پس از رسيدن به حكومت و كسب قدرت ، به طور طبيعى ، براى حاكميت بخشيدن به معيارها و ارزشهاى خود و برقرار ساختن آنها ، بايد سياست گزارى مناسبى داشته باشد , زيرا در واقع هدف اصلى از مبارزات و انقلابها تغيير و دگرگونى اساسى در فرهنگ حاكم و سياست گزارى درجهت اجراى برنامههاى لازم براى رسيدن به اين هدف مىباشد . مولى الموحدين ، على بن ابى طالب (ع) ، پيشاز هر اقدامى ، درصدد احياى دين و ارزشهاى معنوى درحوزه اسلامى بر آمد، همانگونه كه خداى متعال وظيفه مؤمنان به قدرت رسيده را بيان مىفرمايد : مؤمنان كسانى هستند كه اگر به حكومتبرسند نماز را ، كه مهمترين و شاخص ترين عبادات است ، برپا مىدارند و گرفتن زكات و تامين زندگى فقرا را ، به عنوان مهمترين برنامه مالى و اقتصادى و امر به معروف و نهى از منكر را به عنوان بهترين برنامه اصلاح جامعه ، انجام مىدهند.
على (ع) براى تحقق اين سياست به دو صورت اقدام نمود:
الف : تقويت جريانهاى مثبت و سازنده
زمينه سازى ، تقويت و تحرك براى جريانها ، سازمانها و گروههايى كه در جهت مثبت و خير مىباشند يكى از سياستهاى مهم در حكومت حضرت على (ع) بود , زيرا لازمه حاكميت و گسترش معروف وجود زمينههاى مساعد است . بنابر اين ، آن حضرت (ع) به طور مستمر ، از لحاظ مادى و ادارى اين موضوع را مورد توجه قرار مىداد و به عنوان يك سياست ثابت ، در كليه برنامه ريزيها آن را در نظر داشت.
از سوى ديگر ، آن حضرت (ع) بر عملكرد دستگاهها و مديران و به كارگيرى خدمت گزاران لايق در امور حساس و كليدى در جهت تقويت و گسترش ارزشهاى دينى و كارهاى نيك نظارت داشت.
ب : مبارزه مستمر با جريانهاى انحرافى
در هر حركت اجتماعى ، عدهاى با روند اصلاح امور مخالف اند . اين گروهها ، اگر در نظام اسلامى به شكل منطقى با مسائل مخالفت نمايند حكومت آنها را تحمل خواهد كرد و آنها مىتوانند به زندگى عادى خود مشغول باشند . اما اگر بخواهند عناد بورزند و در مقابل حركتها و اقدامات نظام بايستند قطعا بايد با آنها برخورد مناسبى صورت گيرد . در غيراين صورت ، به تدريج با تبليغات و نفو ذ در اركان حكومت ، مشكلات متعددى را ايجاد خواهند كرد.
اصل مبارزه مستمر با منحرفان
تصفيه دستگاه حكومت از افراد و گروههاى معارض ، از اساسى ترين اصول نظام اسلامى است . از اين گروه خطرناكتر منافقان هستند كه اگر برخورد قاطعى با آنها صورت نگيرد نظام اسلامى را از درون دچار فساد مىنمايند . على (ع) در اين مورد نيز با قاطعيت و صلابت تمام ، با عناصر مخرب برخورد كرد و جنگهاى آن حضرت با گروههاى سه گانه ( ناكثين ، قاسطين ، مارقين ) به همين دليل بود .
اقدامات اصلاحى حضرت على (ع)
از آنجا كه جامعه دينى قريب 25 سال در مسير انحراف از سيره رسول اكرم (ص) حركت كرده بود ، در درون خود معضلاتى فكرى و سياسى داشت و لازم بود كه حضرت على (ع) پيش از هر اقدامى ، در جهت گسترش حوزه اسلامى به اصلاحات داخلى بپردازد . مهمترين محورها در اين زمينه عبارت بود از :
1- اصلاح نظام فكرى و فرهنگ عمومى
2- اصلاح مديريت و دستگاه اجرايى
آن حضرت (ع) براى رسيدن به مقصود و ايجاد يك جامعه نمونه اسلامى ، در اين محورها فعاليتخود را آغاز كرد و در مدتى كمتر از پنج سال ، توانست انحرافاتى كه در جامعه دينى پديد آمده بود تا حد زيادى اصلاح و با عوامل مخرب برخورد كند . ايشان ، خود مىفرمايند : « ما امروزه با برادران دينى خود بر سر انحرافات ، كجرويها ، شبهات و تاويلات باطلى كه دامنگيرشان شده، در حال جنگ هستيم »
بنابر این جهت رسیدن به یکی از مقالات متنوع با دیدگاه های مختلف ؛ به منوی کتابخانه موضوعی اندیشه سیاسی اسلام در سمت راست صفحه با زیر مجموعه های تعیین شده مراجعه فرمایید .
